Pantsir-S: Lá chắn thép Nga hay lỗ thủng phòng không ở Syria?

09:35 05/11/2018

Trong khi Nga tuyên bố về sự tuyệt vời của Pantsir-S thì một chuyên gia quân sự Nga khẳng định nó chính là một lỗ thủng chết người ở Syria.

Nga: Hiệu quả thực chiến của Pantsir-S là rất tuyệt vời

Pantsir-S (tên ký hiệu NATO SA-22 Greyhound) của KBP ở Tula, được phát triển nhằm thay thế cho tổ hợp 9M311 Tunguska (SA-19/SA-N-11). Nó được coi là hệ thống phòng không tầm ngắn/thấp tiên tiến nhất của Nga và cả trên tế giới vào thời điểm hiện nay.

Pantsir-S được cho là vô cùng phù hợp để đánh chặn các loại tên lửa hành trình, máy bay không người lái, các loại bom lượn, thậm chí là các loại đạn pháo, rocket phóng loạt – những mục tiêu nằm trong phạm vi nhiệm vụ mà nó được định hướng từ khi thiết kế.

Trong thời gian được triển khai ở Syria, Nga và Syria tuyên bố các hệ thống Pantsir-S (của Nga) và phiên bản xuất khẩu Pantsir-S1 (cho Syria) đã lập được vô số chiến công hiển hách, bắn hạ hàng loạt máy bay không người lái, khing khí cầu, đạn rocket phóng loạt…của các nhóm phiến quân.

Đơn cử ví dụ như giới chức lãnh đạo Nga tuyên bố, chỉ tính riêng năm 2017, các hệ thống phòng không Pantsir-S của Nga ở Syria đã nhiều lần khai hỏa và bắn hạ 13 mục tiêu trên không mà Nga cảm thấy nguy hiểm đối với các căn cứ của mình, tất cả đều bằng tên lửa.

Hai trong số đó là những mục tiêu dạng như khinh khí cầu đều bị bắn hạ ở gần phạm vi tối đa của tên lửa, trong vòng vài ngày hồi tháng 6 năm 2017, ở không phận 2 căn cứ quân sự Nga ở Syria là căn cứ tác chiến hải quân Tartus và căn cứ không quân thường trực Hmeymim.

Pantsir-S: La chan thep Nga hay lo thung phong khong o Syria?
Hệ thống phòng không tầm gần Pantsir-S của Nga được coi là hiện đại nhất trên thế giới

Bốn trong số các mục tiêu bị Pantsir-S tiêu diệt là đạn pháo và pháo phản lực bị ở khu vực căn cứ Hmeymim và Masyaf ở tỉnh Hama, tất cả đều trong tháng 3.

Những mục tiêu còn lại bị tiêu diệt là 7 chiếc máy bay không người lái, bao gồm một chiếc UAV Bayraktar do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất, bị bắn hạ gần căn cứ Tartus vào ngày 11 tháng 5; một chiếc máy bay không người lái cỡ nhỏ không xác định của lực lượng nào bị bắn rơi ở khu vực Masyaf ngày 27/5.

Israel có tới bốn chiếc UAV trinh sát Heron bị bắn rơi gần căn cứ Tartus và Masyaf vào tháng 4, tháng 5 và tháng 7 năm nay và một chiếc UAV chưa xác định chủng loại vừa bị bắn rơi trong ngày 22/9, khi máy bay chiến đấu Israel không kích sân bay quốc tế Damascus.

Ngoài ra, còn có và một chiếc UAV RQ-21A Blackjack của Mỹ đã bị bắn rơi gần Tartus vào ngày 27 tháng 5 năm 2017.

Hôm 06/01/2018, sân bay quân sự Hmeymim và căn cứ hải quân Tartous của Nga tỉnh Latakia, đã bị tấn công bằng chiến thuật “UAV bầy đàn”; trong đó, 10 chiếc máy bay không người lái tấn công vào căn cứ không quân Hmeymim, 3 chiếc khác bay tới tập kích căn cứ Tartus.

Tuy nhiên, vụ tấn công đã thất bại, không gây ra thiệt hại gì đối với sân bay và quân cảng của Nga.

Nga tuyên bố, Pantsir-S đã tiêu diệt hầu hết các mục tiêu tấn công căn cứ quân sự Nga ở Hmeymim và Tartous
Nga tuyên bố, Pantsir-S đã tiêu diệt hầu hết các mục tiêu tấn công căn cứ quân sự Nga ở Hmeymim và Tartous

Các phương tiện tác chiến của Nga đã đánh chặn được hết 13 chiếc máy bay tấn công cảm tử mang thuốc nổ này; trong đó, 6 chiếc bị hạ bởi lực lượng tác chiến điện tử (ba chiếc rơi bên ngoài căn cứ, ba chiếc còn lại nổ tung khi lao xuống mặt đất), trong khi 7 chiếc UAV khác bị hệ thống tên lửa phòng không tầm ngắn Pantsir-S bắn hạ.

Sự kiện này đã chứng tỏ hệ thống phòng không Pantsir-S của Nga quả thực là có sức mạnh đáng gờm. Tuy nhiên, uy danh của Pantsir-S thực sự lên đến đỉnh cao trong vụ đánh chặn đòn tấn công bằng tên lửa hành trình của Liên quân phương Tây (gồm Mỹ-Anh-Pháp) hôm 14/4/2018.

Trong sự kiện này, Nga tuyên bố các tổ hợp tên lửa sản xuất từ thời Liên Xô của Syria đã lập được chiến công rực rỡ, đánh chặn thành công 71/103 quả tên lửa hành trình của 3 “ông kẹ” NATO và cũng là 3 cường quốc quân sự lớn nhất trên toàn thế giới.

Hầu hết ý kiến cho rằng đây là chiến công của hệ thống phòng không tầm gần/thấp Pantsir-S1/S2 của Nga (phiên bản xuất khẩu của Pantsir-S) chứ không phải Pechora 2M, 2K12 Kub hay S-200 Angara. Thậm chí còn có ý kiến tán dương rằng, Pantsir-S1 đã một mình hạ gục uy thế của 3 cường quốc quân sự NATO.

Giới quan chức và chuyên gia quân sự Nga tán dương, việc Pansir-S đã bắn hạ tất cả các mục tiêu đáng ngờ trên không phận Syria gần căn cứ của mình đã cho thấy rằng, ngoài yếu tố then chốt là lực lượng phòng không Nga đang hết sức cảnh giác, còn có một điểm nữa là hệ thống phòng không Pantsir-S của Nga là “quá ưu việt”.

Hơn nữa, vệc Pantsir-S1 đánh chặn thành công tất cả các loại phương tiện và vũ khí “bất hợp pháp” ở Syria cũng cho thấy hiệu quả rất cao của nó, vượt trội mọi vũ khí tương tự của phương Tây như hệ thống phòng không Patriot-3 (PAC-3) của Mỹ hay hệ thống Iron Dome của Israel.

Tuy nhiên, mới đây, chính một chuyên gia quân sự của Nga là ông Viktor Murakhovsky đã đưa ra những nhận xét “rất tiêu cực” về Pantsir-S và đưa ra những số liệu chứng minh tính năng của hệ thống phòng không này không siêu việt như lời đồn, thậm chí có thể nói là quá kém, có thể trở thành một lỗ thủng chết người trong lá chắn phòng không của Nga ở Syria.

Đại tá Viktor Murakhovsky là một chuyên gia quân sự có uy tín cao, Tổng biên tập tạp chí “Kho vũ khí của Tổ quốc” (Arsenal of the Fatherland) của Nga vừa qua đã có một bài viết đưa ra thông tin trái ngược hoàn toàn về hiệu suất tác chiến thực tế của Pantsir-S1 tại Syria.

Ông Murakhovsky cho rằng, radar của hệ thống Pantsir-S triển khai ở Syria không nhìn thấy các mục tiêu bay chậm ở độ cao thấp như UAV của phiến quân, radar của nó thậm chí còn nhầm lẫn chim biển cỡ lớn với máy bay không người lái, gây rối loạn cho kíp điều khiển.

Chuyên gia Nga Viktor Murakhovsky cho biết, năng lực tác chiến của Pantsir-S còn thua xa Tor-M2U

Trước tình hình trên, vào tháng 4/2018, Bộ Quốc phòng Nga đã phải ra quyết định điều động thêm hệ thống phòng không Tor-M2U (được sản xuất bởi Izhevsk) tới căn cứ Hmeymim. Ngay sau khi triển khai, Tor-M2U đã cho thấy năng lực thực tế của Pantsir-S1 là tệ hại như thế nào.

Vào ngày 1 tháng 7, hệ thống Tor-M2U bắn rơi 4 máy bay không người lái (UAV) của phiến quân đang bay ở độ cao 3km, chỉ với 5 đạn tên lửa; trong khi đó, Pantsir-S chỉ bắn rơi được 3 chiếc UAV, nhưng đã phải sử dụng tới 13 tên lửa.

Trong 1 tuần tiếp theo đó, Tor-M2U bắn rơi thêm 7 máy bay không người lái mà chỉ cần tới 9 quả tên lửa, còn kết quả của Pantsir là một “con số 0 tròn trĩnh”. Trong nửa cuối tháng 7, Tor-M2U tiếp tục bắn rơi 7 máy bay, sử dụng 9 tên lửa; còn trong tháng 8 là 8 máy bay với 9 tên lửa.

Tính từ khi bắt đầu triển khai ở Syria từ tháng 4 tới tháng 10 năm nay, Tor-M2U của Izhevsk đã bắn rơi tổng cộng 80 mục tiêu bay, mà chỉ sử dụng khoảng 100 quả tên lửa, đạt hiệu suất tiêu diệt mục tiêu tới 80%. Trong cùng thời gian, Pantsir của Tula chỉ đạt hiệu suất 19%.

Khi so sánh hai hệ thống phòng không, rõ ràng là hiệu suất tác chiến của Pantsir-S1 kém xa Tor-M2U. Tor-M2U vừa có xác suất diệt mục tiêu cao gấp bội, vừa không bị nhầm lẫn chim biển với UAV; trong khi đó, Pantsir-S bắn trượt nhiều, xuất phát từ khả năng phát hiện và phân biệt mục tiêu rất kém.

Viện thiết kế KBT của Tula sẽ phát triển một phiên bản mới của Pantsir-S là Pantsir-SM

Kết quả thực chiến của Pantsir-S1 mà chuyên gia Viktor Murakhovsky công bố rõ ràng khác rất xa so với những con số mà Bộ Quốc phòng Nga vẫn công bố trước đó về hiệu suất tác chiến của Pantsir-S1.

Vừa qua, KBT Tula tuyên bố, xuất phát từ việc tiếp thu được các kinh nghiệm trong suốt thời gian phục vụ tại Syria và viễn cảnh các máy bay không người sẽ lái tăng mạnh chỉ trong vài năm tới, họ sẽ phát triển một phiên bản cải tiến của Pantsir-S, được định danh là Pantsir-SM.

Những cải tiến bao gồm chế tạo một loại tên lửa nhỏ được thiết kế đặc biệt để bắn hạ các máy bay không người lái của đối phương, với bốn quả đạn được chứa trong một ống phóng tên lửa 57E6, do đó giảm chi phí và tăng lượng hỏa lực đối phó với các máy bay không người lái trong tương lai.

Liệu những kinh nghiệm quý báu ở Syria có phải là động lực chính khiến Viện thiết kế KBT của Tula vội vã tuyên bố cấp tốc phát triển một phiên bản mới của Pantsir-S, hay là những thất bại của nó so với Tor-M2U mới thực sự là nguyên nhân chính của kế hoạch này?

Điều này thì sẽ không ai có thể khẳng định được trừ Nga và nhà sản xuất Tula.

(Theo Đất Việt)

Bình luận